Beschreibung

Osmanlı İmparatorluðu'nun Birinci Dünya Savaþı tecrübesi denilince akla ilk gelen unsurlar Çanakkale Savaþları, Sarıkamıþ Hezimeti, Filistin ve Irak Cepheleri gibi düþmanla sıcak temas kurulan noktalarda gerçekleþmiþ olaylardır. Öte yandan Osmanlı ordusunun bu sayılan cephelerde kendisinden hem sayı hem de malzeme bakımından çok daha güçlü İtilaf devletlerine dört yıl boyunca kafa tutabilmesini saðlayan can alıcı unsur, yani Osmanlı insan gücünün seferberliði, uzun yıllar boyunca gölgede kaldı ve üzerine derinlemesine araþtırma yapılmadı. Mehmet Beþikçi?nin bu çalıþması, söz konusu boþluðu doldurma amacıyla atılan ilk büyük adımlar arasında bulunuyor. Osmanlı arþiv kaynakları yanında Büyük Britanya Milli Arþivi'ndeki belgeleri ve son yıllarda sayısı hızla artan anı-hatırat literatürünü bir araya getiren Beþikçi, Osmanlı ordusunu tarihin ilk endüstriyel topyekûn savaþı esnasında cephede tutan Osmanlı seferberliðini mercek altına alıyor.
Balkan Savaþları esnasında hantal ve verimsiz seferberlik ile kötü planlama sebebiyle feci bir hezimete uðrayan Osmanlı silahlı kuvvetlerinin hızlı bir özeleþtiri sürecine girerek bir yıldan az sürede gerçekleþtirdiði çok etkili reformlar; 19. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı askeri zihniyetinin Prusya-Alman militarizmi kalıbında yeniden þekillenmesi ve buna baðlı olarak İttihad ve Terakki'nin toplumu yeniden þekillendirme sürecinde seferberlik kavramına yönelmesi, Müslüman Osmanlı gençliðinin Genç Dernekleri ve Güç Dernekleri vasıtasıyla militarize edilmesi çabaları bu metinde Osmanlıların topyekûn savaþ ile imtihanındaki yerlerini buluyorlar. Bir o kadar da çarpıcı ve önemli bir bölümde ise þimdiye dek neredeyse hiç etraflıca ele alınmamıþ bir olgu olan asker kaçakları ve firariler meselesi, savaþ yorgunluðu ve zorunlu askerliðe direniþ kavramları temelinde masaya yatırılıyor. Birinci Dünya Savaþı'nın yüzüncü yıldönümünde dünya çapındaki bir yeniden deðerlendirme ve inceleme akımının parçası olarak ortaya çıkan Birinci Dünya Savaþı'nda Osmanlı Seferberliði, sadece askeri ve sosyal tarih literatürüne deðil Osmanlı?dan Cumhuriyet'e geçiþ süreci tartıþmalarına da önemli bir katkı teþkil ediyor.