Beschreibung

II. Abdülhamid dönemi yok olmakla karþı karþıya gelmiþ olan devletin yeniden canlandırılması için üstün gayretlere sahne oldu. Bir taraftan geçmiþten beri biriken problemler, öte yandan Devlet'in güçsüzlüðünden istifade etmeye çalıþan batılı devletlerin yarattıðı yeni meseleler yüzünden sultan ve ricali Tanzimatın prensipleriyle devleti ayakta tutmak için sürekli yeni reçeteler peþinde koþtular. Sultan Abdülaziz döneminde Osmanlı bürokrasisine intisap edip dönemin tecrübeli birçok devlet adamının yanında yetiþen Said Paþa'nın siyasi hayatı II. Abdülhamid'in tahta geçtiði gün baþladı. Daha çocuk yaþta girdiði kalemde, devlet iþlerinde tecrübe kazanan bir yandan da Ayasofya Medresesine devam eden Paþa kendi kendine öðrendiði Fransızca ile Avrupa'daki geliþmeleri de yakından takip etme imkânı buldu. Said Paþa, düþünceleri ve yaþayıþıyla muhafazakâr bir reformcuydu. Bazı konularda gelenekçi, Türkçü ve İslamcı gibi davranan Said Paþa, geliþen dünya þartları karþısında sergilediði tavırları ve uygulamalarıyla bir reformcu olarak da karþımıza çıkar. Bu özellikleriyle II. Abdülhamid'in bir gölgesi gibi çalıþan Said Paþa medenî yaþamanın temelinde eðitimin yaygınlaþtırılması ve adaletin eþit bir þekilde daðıtılmasını görmüþtü. Aldıðı görevlerde ihdas ettiði pek çok müessese Cumhuriyet Türkiye'si kurumlarının da esasını teþkil etmiþtir. Saltanatı devlet olarak telakki ederken, sultanın yetkilerinin de sınırlandırılmasının gerekliliðine inanan Paþa'nın anayasacılıðı hep tartıþmalı oldu. Dönemin kapalı kapılar ardındaki 'konstitüsyon' mu 'isntitüsyon' mu tartıþmalarında o, tıpkı II. Abdülhamid gibi ikincisinden yana olmuþtur. Tarihin kendisini yargılamasından korkarak, pek çok önemli meselede sorumluluk almaktan kaçınan veya çeþitli alternatifler ileri sürerek iþin içinden sıyrılmanın yollarını arayan Said Paþa, Sultan ile zaman zaman ihtilafa düþmüþ ve en verimli olabileceði dönemlerde iþ baþından uzaklaþtırılmıþtır. Türk siyasi hayatının bu büyük ismi hakkında Prof. Dr. Zekeriya Kurþun'un baþta Osmanlı arþiv kaynakları olmak üzere yüzlerce vesikaya dayandırarak kaleme aldıðı, incelikle kurgulanmıþ bu eser II. Abdülhamid devrine Küçük Said Paþa'nın biyografisinden bakıyor