Beschreibung

Osmanlı modernleþmesinin yapısal unsurlarından biri de kâðıt paranın toplum ve devlet hayatına girmesidir. Büyük askerî maðlubiyetlerin sıklaþtıðı ve siyasi problemlerin üst üste yıðıldıðı bir çaðda, devlet artan giderlerini yeni bir finansal araçla karþılamaya çalıþtı: kaime, yani kâðıt para. İlk uygulamalarda %12,5 gibi yüksek bir faizle basılan kaimenin zamanla faiz oranı giderek düþtü ve karþılıksız kaimelerin piyasaya sürülmesiyle paranın pul olması kaçınılmaz bir hâle geldi. Kâðıt para geçici bir icat olarak kalmadı, modernleþme asrından Cumhuriyet Türkiyesi'ne dek geliþti, deðiþti. Devlet istediði kadar 'kaime eþittir altın' formülünü ileri sürsün, piyasa kendi þartlarını kendi tayin etti; zira, halk, para deyince 'þıkırtısı iþitilen bir maden parçasını' anladıðı için kâðıt paranın deðeri kolayca sorgulanıyor, güvenilmez bir kâðıt parçası olarak kalıyordu.
Osmanlı modernleþmesinin birçok veçhesini aydınlatan kitapların yazarı Prof. Dr. Ali Akyıldız'ın Para Pul Oldu, Osmanlı'da Kâðıt Para, Maliye ve Toplum adlı eseri, en uzun yüzyılda devletin ihtiyaçlarını karþılamak üzere çıkardıðı kâðıt paranın tarihini incelerken, toplumun kâðıt para ile kurduðu iliþkiyi, ona karþı gösterdiði güvensizliði ve kâðıt paranın devlet için yarattıðı sorunları derinlemesine bir arþiv çalıþmasının ürünü olarak sunuyor.
Devlet Arþivleri ve özel koleksiyonlardan titizlikle toplanmıþ, çoðu ilk defa gün yüzüne çıkan Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi kâðıt para görsellerinin eþlik ettiði bu kitap Osmanlı tecrübesinde kâðıt paranın sadece bir para politikası enstrümanı deðil, aynı zamanda Osmanlı'nın kriz yönetiminde baþvurduðu stratejik bir araç olduðunu da ortaya koyuyor; Tanzimat reformlarından Kırım Savaþı'na, 93 Harbi'ne ve Birinci Dünya Savaþı'na kadar yaþanan deðiþimlerin ve krizlerin tarihini kâðıt para penceresinden okumayı vadediyor.
Seri numarasız kaimelerin devletin gizli para basmasına imkân saðlama, Galata bankerlerinin spekülasyonlarla güç kazanma ve Avrupa sermayesinin doðrudan müdahil olduðu yeni bir finansal düzenin ortaya çıkma süreçlerini titizlikle ele alan bu kitap, kalpazanlık, enflasyon ve vergilendirme gibi birçok baðlamda kâðıt paranın hikâyesini renkli ve akıcı bir anlatımla okura sunuyor. İktisat tarihi, maliye politikası, Osmanlı modernleþmesi ve Türkiye'nin sosyoekonomik dönüþümleriyle ilgilenen tarihçiler, araþtırmacılar ve meraklı okurlar için vazgeçilmez bir kaynak.