Beschreibung

Bu kitaba yönelik ilk çalıþmalarım 1970'li yılların ikinci yarısında baþladı. Toplum ve Bilim'in kurucuları arasında yer alırken dergi sayesinde düþünce tarihine yönelik bir dizi makale yayınlama fırsatı buldum. 1977 yılında derginin ilk sayısında yer alan 'Türkiye'de Solidarist Düþünce: Halkçılık' baþlıklı yazımı sonraları sürekli geniþletip geliþtirdim. Bu arada doktora tezi çalıþmalarım sırasında, Cihan Harbi yıllarında 'milli iktisat'ın solidarizmle baðlantılarını görme fırsatım oldu. Solidarizm ise popülizmin kapılarını açtı.

Prof. Dr. Zafer Toprak

II.Meþrutiyet, altı yüz yıllık bir imparatorluðun çöküþ öyküleriyle bunalıma sokulduðu bir dönemde yeni bir yapılanma sürecinin habercisiydi. Bir anlamda Osmanlı'ya özgü 'aydınlanma' çaðıydı. 19. yüzyıl pozitivizmi ve III. Cumhuriyet Fransası'nın toplumsal düþüncesi, baþta Paris'e sıðınmıþ Jön Türkler olmak üzere, Osmanlı aydınını derinden etkilemiþti. Diðer bir deyiþle Osmanlı Devleti'nin çaðdaþlaþma modeli büyük ölçüde Fransız örneðinden esinlendi. III. Cumhuriyet Fransası'nın solidarist toplum anlayıþı II. Meþrutiyet yıllarına damgasını vuracak ve Cumhuriyet Türkiyesi ile birlikte çok partili döneme kadar sürgit devam edecekti.

Diðer yandan, 19. yüzyılın ikinci yarısında bir köylü toplumu olan Rusya'da aydınlar 'halka doðru' gitmiþti. Geri kalmıþ bir ülkede, baskıcı bir rejime karþı modernist bir entelijansiya, nihilizmin ardından popülizme, oradan da Marksizme yönelmiþti. Batı'nın dıþında yer alan gecikmiþ birçok ülkede, Rusya'da 'halka doðru' hareketini baþlatanlar örnek alındı. Bu, Osmanlı İmparatorluðu için de geçerliydi.

Türkiye'de bir ideoloji olarak halkçılıða yönelik görüþler ilk kez Rusya'dan gelen göçmenlerle, özellikle Yusuf Akçura'nın Halka Doðru dergisinde gündeme gelmiþti. 20. yüzyılın ikinci yarısında baðımsızlıðını kazanan birçok ülkenin aydınlarında görülen popülizm geleneðinin ilk örneklerinden biri Osmanlı popülizmi, ya da halkçılıðı oldu. Bu halkçı düþünce Osmanlı İmparatorluðu'ndan Cumhuriyet Türkiyesi'ne geçiþin, ulus-devlet kuruluþunun omurgasını oluþturdu.

Prof. Dr. Zafer Toprak, Türkiye'de Popülizm, 1908-1923 'te Türkiye'de halkçılık düþüncesinin köklerinin izini sürerken, II. Meþrutiyet'ten Cumhuriyet'e uzanan yılların entelektüel panoramasını da çok geniþ bir yelpazede ele alıyor.