Beschreibung

Tarih boyunca yöneticilerin ihtiyaçlar doðrultusunda kendi iþlerini yerine getirebilecek kiþileri vekil atadıkları bilinmektedir. İslam tarihinde de benzer uygulama ve durumlar bulunmaktadır. İslam tarihinin ilk dönemlerinden Hulefâ-yi Râþidîn dönemini konu alan çalıþmamızda bu göreve getirilenleri nâib, kurumu da nâiblik olarak ele aldık. Bu dönemdeki nâiblik; rivayetlere yansıdıðı kadarıyla halife, vali ve komutan olmak üzere üç görevde gerçekleþmekteydi. Bu görevde bulunanlar; askerî sefere çıkma, yolculuk, hac, vefat gibi çeþitli sebeplerle nâib atamıþlardır. Halife, vali ve komutanlar tüm görevlerine sadece bir nâib atayabildikleri gibi görevlerini birkaç kiþi arasında da paylaþtırabiliyordu. Dönemin siyasi hayatına ve siyaset anlayıþına dair de okuyucuda fikir oluþturacaðını düþündüðümüz bu çalıþmada nâib atamalarıyla ilgili rivayetler, rivayetlerde geçen isimler araþtırma konusu yapılarak bu dönemde nâiblik ile alakalı genel hususlar ve nâibler incelenmiþtir. Bu incelemeler neticesinde nâiblik görevi için belli özelliklere sahip insanların tercih edildiði, belirli kriterlerin dikkate alındıðı ve buna göre atama yapıldıðı görülmektedir. Ancak yine de nâiblerin maaþ, atanma þekli, denetlenmesi vb. konularda bize ulaþan bilgiler sınırlıdır.