Beschreibung

Bilimsel sosyalizm öðretisinin temellerini atan Karl Marx ve Friedrich Engels, Komünist Manifesto'yu yazdıklarında Avrupa'da bir hayalet dolaþıyordu... Üretim iliþkilerinin kökten deðiþimine paralel yaþanan toplumsal dönüþümler ve kabaran tepki dalgasının birleþik bir Avrupa devrimiyle taçlanacaðını öngörmüþlerdi. Ancak tarihin tekerleði beklenildiði gibi dönmedi: Devrim, Ekim 1917'de Rusya'da gerçekleþti ve proletarya, nüfusun ezici çoðunluðunu köylülerin oluþturduðu geri kalmıþ bir tarım ülkesinde iktidarı ele geçirdi. Yollarını el yordamıyla açmak zorunda kalan Rus komünistleri, son derece çetin geçen yılların ardından, ufukta bir Avrupa devriminin görünmediðine kanaat getirdikleri 1925 sonrasında, tek ülkede sosyalizmi inþaya yöneldiler. Bu adım, Marksist harekette yüz yılı aþkın bir süredir devam eden keskin bir saflaþmayı da beraberinde getirdi. Baþlangıçta Bolþevik Parti içinde iktidar savaþımı veren kanatlar arasında yaþanan tartıþma, çok geçmeden hem ideolojik mücadele sınırlarını aþtı hem de enternasyonal bir nitelik kazanarak düþman kamplar üretti. 1936 ve 1956 gibi kritik dönemeçlerden geçerek 1989'da çöken SSCB deneyimi ve onun deðerlendirilmesi, dünde kalan ya da kalması gereken bir olgu deðildir; aksine, zihinlerde sosyalizmle özdeþleþen (ve nihayetinde yıkılan) bir tahayyülü temsil etmesi bakımından bugün hâlâ günceldir. Kapitalizmin insanlıðın ve doðanın üzerinden tüm yıkıcılıðıyla geçtiði, dahası tarihsel sınırlarına dayandıðı bu kesitte dahi sosyalizmin ve sınıfsız bir dünya düþü olarak komünizmin bir alternatif olarak görülmemesi, arkaik, bürokratik ve denetimden ibaret bir sistem anıþtırmasının ötesine geçememesi baðlamında da günceldir. H. Selim Açan, Sovyet deneyimini kalıplaþmıþ ve ezberlenmiþ hatta servis edilen bilgiler ıþıðında deðil, kuþkusuz tarafgir ancak nesnel bir deðerlendirmeye tâbi tutuyor. Bugün bütün sonuçlarıyla deðerlendirme ve eleþtirebilme konforuna sahip olduðumuz, gurur veren baþarılar kadar utanç tablolarını da içeren bir tarihi, bir gelecek projeksiyonuna dönüþtürüyor.