Beschreibung

İnsanı eþrefi mahlukat kılınmasına ve halife olarak tayin edilmesine sebep olan þey, akıldır. Akıl, insanın ilahî bir yetisidir ve bu yönüyle, duyular ve duygular (hevâ-tutkular)'dan ayrılır. Akıl, bilimsel faaliyetlerde, felsefî ve dinî meselelerde yol gösterici mercidir. Dolayısıyla, bilimsel faaliyetlerin temelinde duyular haricinde akıl bulunmaktadır. Felsefe ve özellikle gelenekte en deðerli ilim kabul edilen metafiziðin üzerine inþa edildiði kaynak akıldır. Dinî meselelerin anlaþılması, yorumlanması ve uygulanmasında da akıl gereklidir çünkü din akıl sahibi varlıklara gönderilmiþtir. Tüm bu önemli fonksiyonlarına binaen, dinî ilimler içerisinde akla en çok vurgu yapan ve en temel İslâmî ilim olan kelam ilmine 'akliyyât' denilmiþtir. Akıl tanımı ayrıca insan tanımı ile de yakından alakalıdır. İnsana manevi bir deðer atfeden geleneðe göre akıl, ilahî ve manevi bir cevherdir. Diðer taraftan aklın sadece görünen evrende söz sahibi olabileceðini iddia edenlere göre ise insan, sadece görünen tarafından ibarettir; ulvi ve manevi bir tarafı olmayan sıradan (diðer türlere göre biraz daha geliþmiþ) bir canlıdır. Zikredilen bu hususlardan dolayı aklın tarifi, bilim ve felsefe anlayıþını etkilemekte aynı zamanda bilim-felsefe-din iliþkisini de þekillendirmektedir. Diðer taraftan akıldan anlaþılan mana, tüm bu sayılan neticelerin sonucu olarak insan tanımını da etkilemektedir.
9 ciltten oluþan bu çalıþma, aklın tarifinden hareketle, dinî ve felsefî ilimlerde aklın nasıl kullanıldıðı ve kullanım biçiminden kaynaklı olumlu-olumsuz yönleri gibi konuları içermektedir.