Beschreibung

III.-VII. , IX-XIII. yüzyıllarda Horasan ve Maverâünnehir'de dinî, itikâdî, felsefî, tasavvufî ve ilmî düzeyde varlık gösteren hareketlerden birisi de kuþkusuz Kerrâmiyye'dir. Temel esin kaynaðını Ebû Hanîfe'nin Kûfe Okulu'ndan alan bu kelâmî, mezhebî ve tasavvufî yapılanma, İslâm toplumunda sadece ezilen ve ötekileþtirilenlerin deðil; aynı zamanda zımmî ve mevâlinin de kendisine sıðınacakları muhkem bir liman olmuþtur. Teolojik anlamda geliþtirmiþ oldukları sıcak ve yumuþak üslupla, birçok Gayr-i Müslimin ve Ehl-i Kitâb'ın sempatisini kazanarak onların islama girmelerini temin etmiþlerdir.

Muhaliflerinin ya da karþıtlarının koþullandıkları ve sadık davranmak zorunda kaldıkları inanç dizgeleri doðrultusunda onlara yöneltmiþ oldukları bütün eleþtiri, suçlama, itham ve reddiyeler nesnel ve bilimsel olmaktan çok duygusal, mezhebî ve ideolojik temellidir. Çünkü yapılan söz konusu eleþtiri, suçlama ve ithamlar karþısında Kerrâmiyye tamamıyla "aykırılıðı" ve "farklılıðı" ortaya koymuþtur. Bu bakımdan Kerrâmiyye, benimsemiþ olduðu imân görüþünden Allah tasavvuruna; peygamberlik algısından âhiret düþüncesine; kurguladıðı insan ve toplum anlayıþından metafizik dünyaya bakıþına kadar tamamıyla orijinal ve asildir. İslâm araþtırmacıları, "Kerrâmî söylemin" bütün yönleriyle analiz edildiði bu araþtırmadan edinilecek bilgi ve tecrübe ile Kerrâmî zâhid ve bilim adamlarının, İslâm düþünce ve kültür tarihine olan etkilerini daha iyi keþfedecek ve düþünsel-fikirsel anlamda Kerrâmîler'le ilgili tarihî süreçte yaratılan olumsuz ve anlamsız algı operasyonlarına asla itibar etmeyecektir.