Beschreibung

Bu eserde deðerlendirilen İdil boyları, Türk İslâm tarihi için bir dönüm noktası olmuþtur. Türkler bu tarihlerde toplu þekilde İslamiyet'i benimserken, beraberinde yeni bir kültür dairesine de girmiþlerdi. İdil bölgesi hayli ehemmiyetliydi ve bu ehemmiyet, jeopolitik olarak Kafkas ardında tıpkı Anadolu ve Trakya gibi Türklerin Batı'yla iç içe olmasından ileri geliyordu. İdil (Volga) Bulgarları tarihinin en önemli kaynaðı, h. 309-310 (921-922) yıllarında İbn Fazlân'ın Bulgar ülkesine yaptıðı yolculuðu daha sonra kaleme alıp telif etmesiyle ortaya çıkmıþtır. Yine İslâm coðrafyacılarından İbn Rüste'nin el-Âlâku'n-Nefîse adlı eseri, verdiði bilgilerin doðruluðu yanında, en eski ve çaðdaþ kaynaðımızdır. Eserde, Bulgar ülkesi coðrafî olarak tasvir edildiði gibi, ülkenin ticareti hakkında da önemli bilgiler bulunmaktadır. Hicri 300 (913) yılından sonra öldüðü tahmin edilen İbn Rüste'nin verdiði bilgilerden, o yıllarda Bulgarların Müslüman olduklarını ve ülkelerinde çeþitli İslam müesseseleri kurduklarını öðrenmek mümkün olmaktadır. İdil Bulgarları ve İslâmiyet adlı bu çalıþmada kullanılan temel kaynaklardan üçüncüsü olan Murûcü'z-Zeheb'in müellifi el-Mes'ûdî de hayatı boyunca birçok ülke gezmiþtir. Mes'udî h. 332 tarihi itibariyle Bulgarların Müslüman olduðunu söz konusu eserinde kesin bir dille ifade etmekte ve onların Müslüman oluþlarının tarihi olarak da h. 310 yılını göstermektedir. Özetle, çalıþmanın temelini teþkil eden İdil Bulgarları tarihine ıþık tutan ana kaynaklar Müslüman coðrafyacılarının eserlerinde bulunmaktadır. Çalıþmanın yazarı Prof.Dr. İlyas Topsakal da, X-XII. yüzyılda bölgeyi gezmiþ Müslüman Doðu coðrafyacılarının ve çaðdaþ araþtırmacıların ortaya koydukları bilgileri, konunun sınırları ve metodunu esas alarak deðerlendirmeye özen göstermiþ ve okuyucuya konuyla alâkalı hayli derli toplu bir eser sunmuþtur.