Beschreibung

Osmanlı sahası sözlükçülük geleneðinin önemli bir kolunu manzum sözlük yazıcılıðı oluþturur. Anadolu'da 15. yüzyıldan itibaren dillerinden biri Türkçe olan manzum sözlüklere rastlanmaktadır. Kaynaklarda hakkında hiçbir bilgi bulunmayan İbn Kalender'in 17. yüzyılın ilk yarısından önce telif edildiði anlaþılan Arapça-Türkçe manzum lugatı Türk ü Tâzî, bu geleneðin halkalarından biridir. Talebelere Arapça öðretmek ve kafiye, vezin, gramer, edebî sanat bilgisi kazandırmak amacıyla kaleme alınan eser mensur bir mukaddimenin ardından gelen 19 kıta ve 235 beyitten oluþur. Lugatta 1070 civarında Arapça kelimenin Türkçe karþılıðı verilmiþtir. Eserin derkenar notları açısından zengin olan nüshaları manzum sözlük yazma, okuma ve okutma pratiklerini yansıtması bakımından kıymetlidir.Bu çalıþmada Türk ü Tâzî'nin tenkitli metni ortaya konulmuþ; eser tertip, þekil, muhteva, dil ve üslup özellikleri bakımından ayrıntılı olarak incelenmiþtir. Bunun yanında lugatın eldeki nüshaları geniþ þekilde tanıtılmıþ, imla ve harekeleme farkları sonnotlarla gösterilmiþtir. Ayrıca Tanıklarıyla Tarama Sözlüðü'nde sehven Gencî Pir Mehmed'in Genc-i Le'âl adlı manzum sözlüðünün bir bölümü olarak kullanılan ve bugün kayıp olan nüsha hakkında ilk kez bilgi verilmektedir. Böylece bu çalıþmayla beraber literatürde yıllardır süregelen Genc-i Le'âl'in iki bölümden oluþan Arapça-Farsça-Türkçe manzum sözlük olduðu þeklindeki yaygın yanlıþ tashih edilmiþtir. Son olarak Arapça-Türkçe, Türkçe-Arapça İndeks-Sözlüklerle okuyucuların Türk ü Tâzî'nin kelime kadrosuna kolayca ulaþabilmeleri amaçlanmıþtır.