Beschreibung

Edebiyat kuramcısı ve düþünür Mihail Bahtin, büyük Rus yazar Dostoyevski'yi, yalınkat bir "ideolojik içerik" çözümlemesi yaparak deðil, biçimsel açıdan, dünya edebiyatına getirdiði devrim boyutundaki sanatsal yeniliðin ne olduðu açısından ele alıyor. Dostoyevski'nin yepyeni, "çoksesli" bir sanatsal düþünme tarzı yarattıðını ileri sürüyor.

Bahtin, insanın daha en baþtan "çok-dilli" olduðu, ancak bu diller, bu sesler arasındaki bitimsiz "diyalog" içerisinde bir bilinç sahibi olabildiði öncülünden yola çıkar. Bahtin'e göre "çokseslilik, birlikte 'diyalojik' hayatlar sürüyor olmamız hem hayatın bir gerçeðidir, hem de sonsuzca aranması gereken bir deðerdir... Hayatın bu bünyevi çoksesliliðine hakkını verebilen tek büyük edebi biçim de 'roman'dır." Bahtin çoksesli idealin bütün romancılar arasında yalnızca Dostoyevski tarafından gerçekleþtirildiðini, olgun bir sanat formu haline getirildiðini söyler.

Yarattıðı karakterlerin seslerini kendi "monolojik" denetimine tabi kılarak onların bilinçlerini nesneleþtiren ve son sözü kendisi söyleyen geleneksel romancıların tersine, Dostoyevski "sessiz köleler yaratmaz, yaratıcılarının yanında durabilen, onunla aynı görüþü paylaþmamaya muktedir olan, hatta ona karþı gelebilen özgür insanlar yaratır," der Bahtin.

Sadece bir eleþtiri metni deðil, insanı son derece özgün, "diyalojik" bir ahlak anlayıþı üzerinde düþünmeye kıþkırtan heyecan verici bir çaðrı da bu kitap aynı zamanda. Dostoyevski gibi okurunu sürekli en temel meseleler hakkında düþünmeye zorlayan müthiþ bir romancıya da böyle bir eleþtirmen yakıþırdı.