Beschreibung

Marx bir pozitivist miydi? Ya da kesin ve deðiþmez toplumsal yasaların varlıðına inanan bir Aydınlanmacı mı? İnsanın ve toplumun da aynı doða yasaları gibi mutlak yasalar altında devindiðini mi düþünüyordu?

Marx'ın bütün yapıtı üzerinde giriþilmiþ uzun ve sebatlı bir araþtırma ürünü olan bu felsefi inceleme, Marx'ın yasa fikrinin pozitivist yasa anlayıþından nasıl farklı olduðunu gösterebilmeyi amaçlıyor. M. Nuri Durmaz'ın günümüz için en anlamlı gördüðümüz paragraflarından birini alıntılayalım:

'Marx'ta belirsizliðin dıþlandıðı katı bir kesinlikçilikle karþılaþılmaz. Marx, toplumsal gerçekliðe tarihdıþı bir kesinlik gözüyle bakmadıðı için, belirsizliðe olumsuz bir içerik yüklemez. Otomatik, kendiliðinden geliþecek bir gelecek anlayıþı yoktur... Marx mutlak bir erekselliðin deðil, potansiyelliðin içinden konuþur. Hem gerçekleþmeye hem de gerçekleþmemeye muktedir olan bir potansiyellik olarak beklentilerinde belirsizliði dıþsal deðil, gerçekliðe içkin bir mesele olarak kavrar, belirsizliði anlamaya çalıþır. Bunu yaparken de ‘belirsizliðin azaltılması' ile ‘belirsizliðin göðüslenmesi' arasındaki kritik farkı atlamaz. Belirsizliði ortadan kaldırılması gereken bir kötülük olarak deðil, bilakis göðüslenmesi gereken bir þey, hatta yeni fırsatlar, imkânlar olarak görür.'