Beschreibung

Panofsky'nin 1927 tarihli bu küçük kitabı, beklenmedik etkilere yol açan o büyük kitaplardan biri: Son yüzyılda perspektif üzerine yapılmıþ bütün sanat tarihi ve felsefe tartıþmalarına damgasını vurdu, modern düþünce tarihinin büyük eserlerinden biri olarak klasikleþti. Kitap bu etkisini, yazarının özgün sanat tarihi yönteminin erken dönemini en iyi biçimde sergileyen bir örnek olmasına ve sanat tarihi çalıþmalarının alıþıldık kapsamıyla sınırlı kalmayıp, bilgi ve kültürel deðiþim kuramlarındaki daha geniþ çaplı geliþmelerin baðlamına yerleþmesine borçlu. Panofsky burada sanat tarihi, klasik felsefe, teoloji, bilim ve optiði içeren muazzam bilgi birikiminden faydalanarak, insanlıðın görme, bakıþ ve tasarım konusunda bir tür arkeolojisini ortaya koyar.

Panofsky'nin elinde perspektif, mükemmelleþmiþ bir teknik olmaktan çıkar, tarihselliðini kazanır, ve aðırlıklı olarak Batı'ya özgü bir "biçim verme istemi"nin temel bir bileþeni haline gelir. Bu istem belli bir kültürün toplumsal, biliþsel, psikolojik ve özellikle teknik uygulamalarını birbirine baðlayarak birbiriyle uyumlu ve bütünleþik biçimler oluþturan bir þemanın ifadesidir. Panofsky her tarihsel kültürün veya dönemin biricik olduðunu ve her birinin farklı ama eþit ölçüde geniþ bir dünya görüþü doðurduðunu gösterir. Bu ayrı mekânsal/uzamsal sistemlerin uzunca bir zaman içinde birbirleriyle nasıl eklemlendiðini, ve içinden çıktıkları kültürleri niteleyen bilgi, inanç ve deðiþtokuþ biçimleriyle tutarlılıklarını ayrıntılarıyla açıklar. Günümüz modernliðinin de, soyut ve homojen bir uzamdaki sonsuzluk kavramına iliþkin kendi özel matematiksel ifadesinden ayrılamayacaðını gösterir.