Beschreibung

Þerif Ali Haydar Paþa, Osmanlı İmparatorluðu'nun tayin ettiði son Mekke emiridir. Türkiye'de uzaktan kuzeni olan ve Arap isyanını baþlatan Þerif Hüseyin ile oðulları kadar tanınmamaktadır. Ömrü boyunca Osmanlı İmparatorluðu ile Türk milletine sadık kalmıþ, günlüklerini dahi Türkçe tutmuþtur. Arap İsyanı'nın gerçekleþtiði dönemde Osmanlı'ya olan sadakati ve yaptıðı fedakârlıklar sebebiyle baþına birçok felaket gelmiþ, kuzenlerinin birçoðu sonradan İngiliz desteðiyle kurulan Arap devletlerine kral olurken kendisi türlü çileler çekerek Beyrut'ta sefalet içinde vefat etmiþtir. Evkaf Nazırlıðı ve Meclis-i Mebusan'da ayanlık da yapan paþa, Yavuz Sultan Selim'e mukaddes emanetleri yollayarak sultanı halife olarak kabul eden Þerif Bereket'in torunlarındandır. Medine'ye bizzat giderek Fahreddin Paþa'nın yanında Þerif Hüseyin ve adamlarına karþı mücadele etmiþ, Arapların Türk hâkimiyetinde olmadıkları sürece huzurla yaþayamayacaklarını savunmuþtur.

Son Mekke Emiri, Þerif Ali Haydar Paþa'nın hatıratı olmasından baþka Osmanlı İmparatorluðu'nun son devrindeki karmaþaları yansıtıyor olmasından ötürü de oldukça önemli bir kitaptır. Abdülaziz döneminde doðan paþa, II. Abdülhamid zamanında þehzadelerle birlikte saray mektebine devam ettiði için hanedana iliþkin malumat vermektedir. Çocukluðunun İstanbul'daki muhtelif konaklarda geçmiþ olması hasebiyle kitapta o dönemin yaþantısına dair bilgiler bulunmaktadır. Devlet vazifesi aldıktan sonra hükümet içindeki çekiþmelerden bahsetmektedir. 1908, 31 Mart Vak'ası ve Birinci Dünya Savaþı esnasındaki İttihatçıların faaliyetlerini anlatmaktadır. Mithat Paþa'nın sürgün edilmesinden II. Abdülhamid'in ıslahatlarına, 1908 Devrimi'nden Vahdeddin'in ülkeyi terk ediþine, Arap bölgeleri için atılan adımlardan Arap isyanının nasıl baþladıðına, Arabistan'ın Osmanlı'nın elinden nasıl çıktıðından Cumhuriyet idaresinin bu bölgeye karþı nasıl bir tavır takındıðına, saltanat ve hilafetin nasıl ilga edildiðinden İbn-i Suud'un ve Vehhabilerin Mekke ve Medine'yi nasıl ele geçirdiklerine kadar çok geniþ bir yelpazede tarihi bilgiler sunmaktadır.

Son Mekke Emiri, içeriði itibariyle Osmanlı'nın Arabistan'ı kaybına dair ilk elden yazılmıþ bir kaynak olma özelliðine de sahiptir.