Beschreibung

Antakya Ortodoks Patrikliði, Batı'dan gelen misyonerlerden dolayı siyasi ve idari olarak büyük bir yıkıma uðramıþtır. Misyonerlerin etkisiyle Ortodokslar arasından devþirilen Katolik cemaat, kısa zamanda Antakya Ortodoks Rum Kilisesi'nin yönetimini eline geçirmiþtir. 1830'lu yıllarda Maximus III Mazlum'un Antakya Katolik Rum Kilisesi'ni kurmasına kadar da kilisede yönetim çoðunlukla Katolikliði benimsemiþ patriklerin elinde kalmıþtır. 1850'li yıllarda üst üste ölüm hadiseleriyle sarsılan kilise, bu yıllardan sonra yeniden diriliþe geçmiþtir. Antakya Ortodoks Rum Kilisesi yüzyıllarca etkisinde kaldıðı İstanbul Ortodoks Rum Patrikliði'nin, Antakya'da hatırı sayılır bir Rum cemaat kalmadıðından, kilise cemaatinin tamamını oluþturan Araplar kendi patriklerini seçmek ve patrikliði Araplaþtırabilmek amacıyla zorlu ve uzun soluklu bir mücadelenin kapısını açtılar. Bu mücadelede köken itibariyle Rum olan Patriklerin ya Papalıða ya da İstanbul Rum Patrikliðine biat ettikleri tespit edilmiþtir. Gelecekte ekümenik bir patriðin ortaya çıkaracaðı problemlerle uðraþmak istemeyen Osmanlı Devleti, 20 Ekim 1884'te kilisenin teþrifattaki adından "Ortodoks" ibaresini çıkararak İstanbul Rum Patrikliði'ne indirgemek zorunda kalmıþtır. Bu tarihten sonra Antakya kilisesinin teþrifattaki adı ise Antakya Ortodoks Patrikliði olmuþtur.

Yüzyıllarca Rumların bir vassalı gibi yaþayan Arap metropolitler, bu deðiþiklikten sonra ilk defa kendilerine ait milli bir kilise kurmak ve Arap bir patrik seçmek için, o zamana kadar cemaatlerle ilgili her iþin dıþında kalmayı baþaran Osmanlı Devleti'ni de meselenin içerisine çektiler. Sonuçta Arap soyundan gelen Lazkiye Metropoliti Meletiyos Efendi, 6 Mart 1899'da patrik kaymakamlıðına tayin edildi ve 30 Nisan 1899'da da patrik seçildi.

Meletiyos Efendi'nin patrik seçilmesiyle Antakya Ortodoks Patrikliði'nin 1720'li yıllarda baþlayan Rum hegemonyasından kurtulma ve millileþme süreci 1899'lu yıllarda tamamlanmıþtır.

Bu çalıþma Osmanlı Devleti ile Batılı aktörler arasındaki din ve mezhep çatıþmaları üzerinden baþ gösteren rekabet ve mücadeleler hakkında önemli ipuçları sunmaktadır.