Beschreibung

Yakın geçmiþten uzak geçmiþe doðru bir yolculuða çıkılırsa türkülerin, aðıtların, masalların, fıkraların ve hatta lakapların dahi rolü yadsınamaz. Bu çalıþma ile yukarıda bahsi geçen kültürel aktarımlardan hareketle Dêsım (Dersim) tarihinden kesitler sunmak amaçlanmıþtır.
Tarihsel olaylar, yaþayanları tarafından aktarıldıðında daha çok anlam kazanır, ete kemiðe bürünür. Tek taraflı, kulaktan dolma veya ideolojilere hizmet etme amacıyla yazılan tarih çalıþmaları, uzun ömürlü olamaz. Söz konusu olan Dêsım (Dersim)1 tarihi ise, sözlü aktarımın bel kemiðini oluþturan türkü ve aðıtların iþlevi daha da öne çıkar.
Dêsımlılar açısından 1938 tarihi bir dönüm noktası, karanlıðın da ötesidir. Bir halkın dili, kimliði, inancı, ruhi bütünlüðü, tarihi ve coðrafyası ile planlı ve donanımlı bir þekilde katliama tabi tutularak ortadan kaldırılma sürecidir. Dêsım'a yönelik kapsamlı katliamın projesi 1921 Koçgiri Harekatı öncesinden devlet erkânı, zaman zaman da askeri personel tarafından 1900'lü yılların baþından itibaren sunulan raporlarla dile getirilir. Ancak bu planın uygulanması mali sıkıntıdan ötürü 1936-37'ye dek uzar.
MS 3. yüzyıldan itibaren Ortodoks (Hristiyan) Bizanslılar tarafından gerçekleþtirilen
katliamlarda Anadolu'nun yerlisi olan bu halktan arta kalanlar, baþta Avrupa olmak üzere çeþitli yerlere sürgüne zorlanır.
1240 yılından sonra Selçuklular tarafından kanla bastırılan ve Babai Hareketi olarak bilinen Baba İlyas-Baba Resül taraftarlarından hayatta kalanlar, Anadolu'nun kuþ uçmaz kervan geçmez daðlarının ücra köþelerine çekilerek, gizlilik içinde hayatta kalma mücadelesi verirler. Daha sonra halk arasında yaygın olan Baba Resül adıyla bilinen Baba İlyas'tan el alarak kendi adlarıyla anılan Alevi ocaklarını kurarlar.
1444 yılından sonra Fatih Sultan Mehmet döneminden itibaren Alevilere karþı duyulan kin ve öfke en üst noktaya ulaþır. Osmanlı döneminde filizlenen bu kin ve nefret 1508 yılında Yavuz Sultan Selim'in Trabzon Valisi iken Bayburt, Çayırlı ve Erzincan'a yönelik baþlattıðı katliam sonrası Anadolu, Sünni anlayıþ ve Kürtlerle yaptıðı iþ birliði neticesinde 1514'te kan gölüne çevrilir.
Alevilerin yoðun olarak yaþadıðı Dêsım olarak bilinen coðrafya, bu süreçten itibaren parçalanarak bugünkü Mamekiye'ye (Tunceli) indirgenir.