Beschreibung

Deniz T. Kılınçoðlu, İslâm, İktisat, Ordu ve Reform isimli bu çalıþmasında, Osmanlı İmparatorluðu'nda kaleme alınmıþ ilk modern iktisat eseri olan Risâle-i Tedbîr-i 'Umrân-ı Mülkî'yi tarihsel ve düþünsel baðlamı içinde ele alıyor. Kitabın ilk kısmında, Risâle üzerine kapsamlı bir inceleme kaleme alan yazar; Adam Smith, Jean-Baptiste Say, Thomas R. Malthus ve İbn Haldun gibi düþünürleri özgün bir sentezle bir araya getiren Risâle'yi, bu düþünürlerin eserleriyle karþılaþtırmalı olarak inceliyor. Kılınçoðlu, iktisadi kalkınmayla askerî reform arasında güçlü bir iliþki kuran Risâle'nin düþünsel ve kavramsal içeriðini, Osmanlı askerî reform sürecinin düþünsel arkaplanı çerçevesinde çözümlüyor. Böylece, Tanzimat döneminin hemen öncesinde modern iktisadın Osmanlı düþünce dünyasında yarattıðı etkiyi gözler önüne seriyor. Bu çerçevede Risâle, Osmanlı'nın son yüzyılında yaþanan düþünsel dönüþümü anlamak için önemli bir baþvuru kaynaðı olma niteliði taþıyor. İkinci kısımda orijinal eser sayfalarıyla, Deniz T. Kılınçoðlu'nun özenli çevrimyazısı bir arada yer alıyor. Bu anlamda elinizdeki kitap, orijinal eseri ilk elden inceleme imkânı tanıyarak Osmanlı İmparatorluðu'nda iktisadi düþünce tarihine dair yeni deðerlendirmeler için bir kapı aralıyor. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları olarak Osmanlı düþünce tarihinde yeni araþtırmalara kaynaklık edecek bu eseri yayınlamaktan mutluluk duyuyoruz.

Bilim dünyası Türkiye'nin geçmiþine artık bir arkeolog titizliðiyle eðilme gereði duyuyor. Deniz Kılınçoðlu'nun tarihsel ve düþünsel baðlamını bir giriþ yazısıyla sunduðu Risâle-i Tedbîr-i 'Umrân-ı Mülkî baþlıðını taþıyan elyazması Tanzimat'ın reform beklentilerinin yoðunlaþtıðı bir dönemde Osmanlı'nın farklı bir iktisat anlayıþını keþfediþinin somut kanıtı. 1830'ların ortalarında yazıldıðı vurgulanan Risâle bir bakıma İslâmî iktisat yazınının erken örneði. Osmanlı artık ülke ekonomisiyle siyasi varlıðı arasındaki iliþkiyi kurmuþ, askerî reformlar için gerekli malî ve iktisadî yapıyı sorgulamaya baþlamıþ. Deniz Kılınçoðlu'nun bu deðerli çalıþması Z. F. Fındıkoðlu'nun yıllar önce bizlere tanıttıðı Fransızcadan uyarlanan Serendi Arþizen'in Tasarrufât-ı Mülkiye'sini bir adım geriye çekerek Osmanlı'da giderek þekillenen iktisadi düþünceyi bizlere tanıtıyor. Risâle-i Tedbîr-i 'Umrân-ı Mülkî iktisadi düþünce tarihimiz açısından önemli bir katkı olmanın ötesinde ülke yönetiminde çok yönlü reform beklentilerinin giderek vurgulanıþının kalıcı bir belgesi. İktisatçılar kadar sosyal ve beþeri bilim müdavimlerinin ilgiyle okuyacakları bir kitap.

Prof. Dr. Zafer Toprak