Beschreibung

Hayretî (öl. 1534/35), Âşık Çelebi'nin 'rivayet ederler ki Prizren'de oğlan
doğsa adından önce mahlasını koyarlar. Yenice'de doğan oğlan baba diyecek
vakit Farisî söyler. Priştine'de oğlan doğsa dividi belinde doğar.' şeklinde
övgüyle bahsettiği Rumeli şehirlerinden olan Vardar Yenicesi'ndendir.
Kalenderler zümresine mensuptur. Gazilik ve sofizm duygularını yansıtan lirik
bir şiir üslubu vardır. 'Ne Süleymâna esîrüz ne Selîmüñ kulıyuz/Kimse bilmez
bizi bir şâh-ı Kerîmüñ kulıyuz' (g. 138/1) beyti dillere pelesenk olmuştur.
Divan'ı Hafız Divanı gibi halk arasında fal bakılmakta kullanılmış ve şiirleri
rağbet görmüştür. Bu kıymete binaen Hayretî Divanı'nı konu edinen bu eserin
klasik Türk edebiyatı alanında yapılacak bağlamlı dizin çalışmalarına ilham
olacağı düşünülmektedir. Nitekim Batı'da İncil ve Sheakespeare metinleri;
Doğu'da Kur'an ve Hafız Divanı üzerine yapılan çalışmalar bağlamlı dizinlerin
klasik eser araştırmalarındaki önemini ortaya koymaktadır. Bu noktada
Furkan Öztürk'ün Bâkî Divanı, Özer Şenödeyici'nin Nailî Divanı üzerine
yaptıkları bağlamlı dizin çalışmaları önemli birer örnektir.
Bu çalışmada Mehmed Çavuşoğlu ve M. Ali Tanyeri tarafından tenkitli
olarak yayına hazırlanan 'Hayretî, Divan-Tenkitli Basım' başlıklı eser üzerine
bir bağlamlı dizin çalışması yapılmıştır. Eser, TEBDİZ (Tarih ve Edebiyat
Metinleri Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü) altyapısıyla dizinlenmiştir.
'Hayretî Divanı Sözlüğü [Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük]' başlıklı doktora
tezinin dizininden üretilen bu eser, TEBDİZ'in ilk kurulduğu yıllardaki teknik
sınırlılıklardan büyük ölçüde arındırılarak daha sade ve kullanışlı bir formatta
araştırmacıların istifadesine sunulmuştur.