Beschreibung

Modern anonim þirketlerin anası bir devin, 1600'de kurulan İngiliz Doðu Hindistan Kumpanyası'nın "muhteþem" tarihi.


250 yıldan fazla süren varlıðı döneminde elde ettiði büyüklük günümüz biliþim ve petrol þirketlerinden onlarca kat fazlaydı.


Bu servet, Hindistan'ın içinin boþaltılıp bir imparatorluk baþkentine dönüþecek Londra'ya taþınması ve insanlık tarihinin en büyük ticari sır ve kültür hırsızlıðına cüret edilip Çin'in çayının çalınmasıyla elde edilmiþti. Açlıktan, sefaletten, sömürüden ölen milyonlarca Hintli ile afyona alıþtırdıðı bir o kadar Çinli ise sadece teferruattı.
Kumpanya kendi çıkarlarıyla devletin çıkarlarının aynı olduðu konusunda devleti daima ikna etti. Rakipleri için yeterince caydırıcı olan 154.500 kiþilik askeri gücü, sömürge savaþlarında Britanya İmparatorluðu'nun hizmetindeydi. Bir devletten farkı sadece bir anonim þirket olmasıydı.


İþ yolsuzluða gelince Enron, piyasa gücüne bakıldıðında Wal-Mart, bugün, Kumpanya'nın eline su dökemez.
İngiliz ve Fransız devrimlerini yaþadı, Bengal Devrimi'ni yarattı. Ayaklanmalar gördü, katliamlar yaptı. İmtiyaz beratı karþılıðında nice krallara rüþvet verdi, Cromwell'e diz çöktürdü.


Adam Smith, James Mill, John Stuart Mill, David Hume, Edmund Burke, Johnattan Swift, Thomas Malthus ya kapısından girdi ya da gölgesinden yararlandı. Kimileri doðuþunu gördü kimileri çöküþünü. Karl Marx ise tabutunun çivilerini çakacaktı.


Modern çokuluslu þirketlerin öncüsü olan bir canavarın entrikalarla dolu, ibretlik öyküsü: Centilmence soygunlardan borsa balonlarına, belge sahteciliðinden þirket yöneticileri arasındaki düellolara kadar bir þirketin þaþırtıcı tarihi; bugünün küresel þirketlerinin sorumluluðu hakkında çarpıcı dersler.


Bu tarihi öðrendiðimizde bugünün þirketlerinin yapabileceklerinden kuþkumuz kalmayacak.