Beschreibung

XIII. yu?zyıl İslam du?þu?ncesinde önceki yu?zyılların felsefi mirası incelenerek mantık disiplinine önemli yenilikler getirilmiþ hem teorik hem de metodolojik açıdan İslam du?þu?ncesine katkılar saðlanmıþtır. XIII. yu?zyıl filozofları, İbn Sînâ'nın göru?þlerine paralel du?þu?ncelere sahip olmakla birlikte, yazdıkları þerhler ve haþiyelerle mantıðın kuramsal temelinin pekiþmesini saðlamıþ, metinlerin u?zerinde yeni du?þu?nsel açılımlar oluþturulmuþ ve sonraki mantık çalıþmalarına ilham verecek bir miras bırakmıþtır. Fahreddîn er-Râzî, İbn Sînâ ve Eþ'arî geleneðini bir arada benimsemiþ, Hûnecî, İbn Sînâ'nın öðretilerini eleþtirip yenilikçi yaklaþımlar geliþtirmiþtir. Ebherî, diyalektik tartıþma yöntemlerine yenilikler getirmiþ; Tûsî ve Kâtibî ise İbn Sînâ'nın mantık anlayıþını ele alarak, özellikle kıyas tu?rleri u?zerine yaptıkları eleþtirilerle mantık alanını daha derinlemesine incelemiþlerdir. Semerkandî'nin adabu?'l-bahs ve'l-mu?nazara baþlıðı altında geliþtirdiði yeni tartıþma metodolojisi mantık alanında önemli yenilikler yaratmıþtır. Bu dönemdeki du?þu?nu?rler, sadece İbn Sînâ'nın du?þu?ncelerini yeniden þekillendirmekle kalmamıþ, aynı zamanda mantıðı kelâm, felsefe ve tasavvuf gibi diðer İslami du?þu?nce disiplinleriyle iliþkilendirerek daha geniþ bir entelektu?el baðlamda ele almıþlardır. Çalıþmamızda, XIII. yu?zyıl İslam du?þu?nu?rlerinin klasik mantık anlayıþını ele alıp yenilikçi katkılarını inceledik. Bu dönemin du?þu?nu?rleri arasında Fahreddîn Râzî, Amidî, Hûnecî, Ebherî, Tûsî, Kâtibî, Urmevî, İbn Kemmûne ve Semerkandî gibi önemli isimlerin katkıları ile þerh ve haþiye geleneðinin mantıðın kuramsal geliþimine saðladıðı katkıları inceledik. Amacımız, XIII. yu?zyıl İslam du?þu?nu?rlerinin mantık disiplinine kattıðı özgu?n katkıları, farklı disiplinlerle kurdukları baðlantıları ve mantık tarihindeki yerlerini deðerlendirmekti. Bu baðlamda, söz konusu dönemdeki mantık anlayıþının yalnızca geleneksel mirasın bir devamı olmadıðını, aynı zamanda yenilikçi du?þu?ncelerin de geliþtiðini ortaya koymaya çalıþtık.