Beschreibung

Gnostisizm hem bir bilgi sistemi olarak hem de zihnî bir tavır ve ahlâkî tarz olarak İslâm'dan önce yakın doðuda, bilhassa Mısır, Suriye, Irak ve Filistin gibi bölgelerde baskın olan kültürlerin mistik, dinî ve felsefî boyutunu oluþturmuþtur. İslâmiyet'in yayılmasıyla beraber Müslümanlar bu tarz mistik ve felsefî akımlarla tanıþmıþ ve kısmen etkilenmiþlerdir. Neticede Gnostisizm/irfânîlik, İslâm düþünce geleneðinde yeni bir takım tarz ve formlar edinerek devam etmiþtir. Hermetizm ve Gnostisizmde Tanrı, evren ve dinî konularla ilgili gerçek ve derunî bilginin, aklî yürütmelerle ve duyu verileriyle deðil ancak keþif ve ilham vasıtasıyla elde edilebileceði görüþü hâkimdir. Gnostik/hermetik düþüncenin İslâm dünyasındaki temsilciðini ekol olarak; İhvân-ı Safâ ve İþrâkî ekol; þahıs olarak da İbn Sînâ, İbn Arabî, Hallâc-ı Mansûr ve İmam Gâzâlî gibi kiþiler yapmıþtır. Bu çalıþmamızla Gnostisizmin sadece dinî bir geleneðin, inancın deðil aslında ortak bir insanî çabanın ürünü ve en az üç bin yıllık bir geleneðin uzantısı olduðunu ortaya koymaya çalıþtık.