Beschreibung

Anakronik Bir Okumanın Felsefi Eleþtirisi
Modern dönemde din ve bilim tartıþmalarının en yoðun hissedildiði konunun evrim teorisi
olduðunu söylersek eðer mübalaða etmiþ sayılmayız. Öte yandan meseleye teizm
perspektifinden bakacak olursak, evrim teorisini, ateizme teþne yapılması dolayısıyla dini
gerekçelerle reddedenlerin yanı sıra onu Tanrı'nın yaratma yöntemi olarak görenlerin de
ciddi bir çoðunluk oluþturduðunu söyleyebiliriz. Bu baðlamda, evrim teorisinin tarihsel bir
izdüþümünü ortaya koymak ya da -özellikle İslam Dünyası'nda- teorinin halk indindeki
olumsuz imajını silmek ve Tanrı'nın bir yaratma yöntemi olduðunu desteklemek babında
sıklıkla dile getirilen bir argüman mevcuttur. Bu argümana göre filozoflardan,
kelamcılardan, doða bilimcilerinden ve mutasavvıflardan müteþekkil bir grup Müslüman
alim, Darwin'den çok daha önce evrim teorisinden bahsetmiþ veya teoriye benzer fikirler
ileri sürmekle evrim teorisine katkı saðlamıþlardır. İlk olarak batılı araþtırmacılar
tarafından ortaya atılan ilgili argümanın izini 19 yüzyılın üçüncü çeyreðine kadar sürmek
mümkündür. Nitekim ilk defa 1874 yılında Amerikalı bilim tarihçisi John William Draper
tarafından ileri sürülen bu argüman, bahsi geçen tarihten bu yana gerek Müslüman
gerekse Müslüman olmayan çeþitli yazarlarca da dile getirilmiþtir. Bu çalıþmada Câhız ve
İbn Mis keveyh'in düþünceleri özelinde, Darwin'den önce yaþayan Müslüman düþünürlerin
farklı baðlamlarda dile getirmiþ oldukları fikirlerin evrim teorisine hamledilmek suretiyle,
anakronik bir okumaya tabi tutulduðu görüþünü savunacak ve bahsi geçen iki Müslüman
alimin eserlerinden hareketle konunun nasıl anlaþılabileceðini ortaya koymaya
çalıþacaðız.