Beschreibung

Kelâm tarihinde adından söz ettiren Celâleddîn ed-Devvânî (v.908/1502), Osmanlı medreselerinde eserleri okutulan ve aynı zamanda Osmanlı kelâm düþüncesinin þekillenmesinde etkili olan önemli þahsiyetlerden biridir.

Devvânî, felsefe ile kelâmın birleþtiði dönemin bariz özelliklerini taþıyan eserlerinin birçoðunda Eþ'arî kelâmının, vahdet-i vücûd ve İþrâk felsefesinin izlerini yansıtmaktadır. O, hemen her eserini kelâmî, felsefî ve tasavvufî bir zemine oturtmaya çalıþmıþtır. Bu anlamda Devvânî'nin, Gazzâlî'den sonra Meþþâî felsefeye karþı oluþan olumsuz havayı daðıtma ve felsefe ile din arasında temelde bir uzlaþı kurma çabasında olduðunu söylemek mümkündür. Nitekim düþüncelerinde kimi zaman kelâm ve tasavvuf yönü aðırlık kazandıðı halde kendisinden sonra özellikle felsefeye ilgi duyanlar tarafından örnek alınmıþtır. Onun bu yöndeki düþünceleri onu yoðun ve kalıcı bir ilginin odaðında tutmuþ ve bu vesileyle kendisinden sonra geniþ bir "Devvânî ekolü" oluþmuþtur.

Kelâmî konulara dair görüþlerini el-Îcî'nin el-Akâidu'l-Adudîyye'sinin þerhinde veren Devvânî, itikâdî ekoller içerisinde kendisini Eþ'arîlik içerisinde konumlandırmıþtır. Eserlerini, etkilendiði ve etkilediði çevre ile Ahlâk, siyâset, felsefe ve tasavvufla ilgili düþüncelerini "Celâleddîn ed-Devvânî" isimli eserimizde verdiðimiz Devvânî, kelâmda el-Îcî'den itibaren baþlayan þerh ve hâþiye geleneðinin zirve ismidir. Bu dönemde kelâm ilmi gerileme dönemine girmiþ buna karþın tasavvufî düþünce felsefeleþerek geniþ bir çevre bulmuþtur. İþte Celâleddîn Devvânî tam da bu çevreye mensup bir kelâmcı gibi durmaktadır.