Beschreibung

Bu büyük eseri birkaç satırda özetleme iddiasından uzaðız. Bununla birlikte, belirli noktalarını iþaret için göstermemiz gerekir ki, Spinoza´nın açıklamasında tuttuðu sıraya raðmen, hakiki baþlangıç noktası Descartes´tan ya da baþka bir yazardan çıkarılmıþ bir cevher teorisi veya fikri deðildir.O kendi duygulanıþlarının þuuruna sahiptir; nitekim, bir Bedeni olduðunu ve Beden hayatının hangi þartlarda sürüp gittiðini gözlem ile bilir. Fakat bu bir çeþit bilgi ise de, son derece eksik ve kederli bir bilgidir, kederlidir, çünkü eksiktir; þuur edinmek, gerçi insan için ıstırap çekmek deðilse de, hiç deðilse edilgin olmak, zor altında bulunmak, güdülmek, çoðu kere yük altında kalmaktır. Filozofun elinde, kurtulmak için nasıl bir araç vardır? Onun iþi, hayatını bir araya getiren arazlardan, asıl kendi varlıðını meydana getirmektir. (...) Ancak bu amaca ulaþmak için evrenle baðlılıðına göre savunduðu bir bilgi ona mutlaka gerekecektir; buradan, önce bu evreni cevherindeki birlik ve tavırlarındaki çokluk içinde kavramak zorunluluðu çıkar. Etika, bir kelime ile, bizi þuurdan kendi kendimizin bilgisine, Tanrı bilgisini de kuþatan bilgiye yükseltir, bunun için sentetik bir açıklamadan önce Tanrıdan söz etmek gerekir.
Hilmi Ziya Ülken