Beschreibung

Sekizinci yüzyıldan baþlayarak Anadolu'da ortaya çıkan ve bir süre sonra Osmanlı Devleti'nin kurulmasında önemli rol oynayan ahîlik hem dinȋ hem de toplumsal bir teþkilâttır. Kardeþim anlamına gelen Arapça 'ahȋ' kelimesinden geldiði kabul edilen bu ifadenin Türkçe'deki 'akı-cömert'den türetildiði kabul edilir. Temel kaideleri Kur'an'a ve Hz. Peygamber'in sünnetine dayandırılan Ahîlik teþkilâtının Anadolu'da kurulmasında, zamanla toplumsal, iktisadî ve siyasî yapılanmaya dönüþen fütüvvet teþkilâtının büyük tesiri vardır. İslâm'ın ilk asrından itibaren görülmeye baþlayan fütüvvet teþekkülleri içinde 9. yüzyıldan itibaren de esnaf birlikleri ortaya çıkmıþtır. Baþka bölgelerde mensuplarına civanmerd, ayyâr, fetâ gibi isimler verilen fütüvvet ülküsünün, İslâm'ın yayılmasına paralel olarak Suriye, Irak, İran, Türkistan, Semerkant, Endülüs, Kuzey Afrika ve Mısır'da esnaf ve sanatkârlar arasında yaygın olduðu bilinmektedir. Türkler, İslâmiyet'i kabul etmeleri ve Anadolu'ya yerleþmeleriyle birlikte fütüvvet ülküsünü benimseyip kendilerine has yiðitlik, cömertlik ve kahramanlık vasıflarıyla süslemiþlerdir. Selçuklu asrında Anadolu'da Ahîliðin kurucusu olarak kabul edilen Ahî Evran'ın bu teþkilatın Anadolu'ya kök salmasında ve geliþmesinde büyük rolü olmuþtur. Osmanlı'nın kuruluþunda adı hemen akla gelen âlim ve mutasavvıf Þeyh Edebâli de ahî þeyhlerindendir.

Yaþar Çalıþkan'ın konu ile ilgili çalıþmalarını bir bütünlüðe kavuþturan Ahîlik Kitabı aynı zamanda ahîlikle ilgili bir el kitabı vasfına da sahip bir eser. Ahîliðin kısa tarihçesi, prensipleri, hayata-topluma akseden uygulamaları yanında baþta Ahî Evran olmak üzere ahîliðe tarih içinde hizmet edenler, ahîliði anlatan kitaplar, kurdukları vakıflar, esnaf ve sanatkârlara ait nüktelerin edebiyata aksediþi ve ahîliðin çöküþü gibi konular yer almaktadır. Ayrıca Konya Yusuf Aða Kütüphanesi'nde bulunan yazma bir Fütüvvetname metninin sadeleþtirilmiþ ve okurlarımızın daha çok istifade edebilmeleri için açıklamalarla zenginleþtirilmiþ anlatımı yanında bu metin, son bölümde çeviri yazı olarak yer almaktadır.