Beschreibung

Mu'tezile ve İbâziyye İslam tarihinde ortaya çıkan ilk fırkalar arasında yer alır. Mu'tezile akılcı ekol içerisinde deðerlendirilirken İbâziyye literal okumayı temel alan bu nedenle de Kur'an'ın asıl maksadını kavrayamayan bir fırka olarak anlatılır. Ancak İbâziyye'nin bir çok konuda Mu?tezile ile benzer görüþlere sahip olması araþtırmacıların dikkatini çekmiþtir. İbâziliðin literal yanı ile Mu'tezîle'nin savunduðu akılcı görüþlere sahip olması bir çeliþki olarak gözükmektedir. Öncelikle batılı araþtırmacılar bu çeliþkiyi çözümleme adına yaptıkları çalıþmalarda İbâziyye'nin Mu'tezilî fikirlerden etkilendiði sonucuna varmıþlardır. Aynı inanca sahip düþünce geleneklerinin birbirlerinden etkilenmesi oldukça doðal ve olumlu bir durumdur. Ancak her iki fırkanın oluþum süreçleri dikkate alındıðında İbâziyye'nin Mu'tezile'den çok önce teþekkül ettiðini ve Mu'tezile'nin tümüyle düþünsel veçhesini oluþturmadıðı önceki süreçte Halku'l-Kur'an konusu istisna olmak üzere İbâziyye'nin fikrî geliþimini tamamladıðını söylenebiliriz. İbâzî bilginler fırkalar arası etkileþime olumlu bakmanın yanında fırkalar arasındaki ayrılıkları öne çıkarmanın ve ayrılıklar üzerinden konuların tartıþılmasını Müslümanların birlik ve beraberliði açısından saðlıklı bulmazlar. Mezhebî kimliðin İslamî kimliðin önüne geçirilmesini uygun görmezler ve bu baðlamda kendilerini Ehl-i taklit deðil Ehl-i takyit (kiþilere deðil delillere önem veren bir topluluk) olarak tarif ederler. Her iki fırkanın teþekkülü, önemli simaları ve düþünsel yapıları dikkate alınarak hazırlanan bu çalıþmanın mezhebi düþmanlıkların ortadan kalkmasına katkı sunmasını umuyoruz.