Beschreibung

Türk dilinin tarihî ve çaðdaþ geliþim sürecinde Doðu Türkçesi etkin bir rol oynamıþtır. Bu kitapta da Klasik Öncesi ve Klasik Dönem Doðu Türkçesinin dilbilgisi özelliklerinden biri olan söz dizimi kuralları ayrıntılı olarak sunulmaya ve bu döneme ait çeþitli edebî metinlerden seçilmiþ örneklerle kelime grupları ve cümle kuruluþları anlatılmaya çalıþılmıþtır.

Kitapta, Doðu Türkçesinin klasik öncesi dönem ile Alî Þîr Nevâyî ile birlikte klasik bir hal alan dönemde kaleme alınmıþ 13 manzum 4 mensur olmak üzere toplam 17 eser, sözcük grupları ve cümle yapıları baðlamında incelenmiþtir. Manzum ve mensur eserlerden sözcük grubu bakımından çeþitlilik ve farklılık göste-ren yüzer beyit ve cümle seçilmiþtir. Her bir cümle önce yapısına göre tanımlanıp ögelerine ayrılmıþ ardından cümledeki sözcük grupları tespit edilmiþtir. Tespit edilen toplam 19 farklı sözcük grubu ise yapılarına göre tasnif edilerek ele alınmıþtır.

Bu çalıþma ile Doðu Türkçesi döneminde cümle kurulurken tercih edilen yapı türlerinin, bu cümlelerde yaygın olarak kullanılan sözcük gruplarının, bu sözcük gruplarının cümle içindeki görev-lerinin ve anlam belirlemedeki özgün iþlevlerinin ortaya konul-ması amaçlanmıþtır. Cümle ve sözcük grupları ile ilgili çözümle-me yapılmadan önce cümleler, metinlerde geçtiði imla ile aynen yazılmıþ, cümlelerin hangi eserden alındıðı ayrıntılı olarak paran-tez içinde belirtilmiþ ardından cümle ve kelime gruplarının doðal yapısına müdahale edilmeden Türkiye Türkçesine aktarımı yapıl-mıþtır. Cümlelerin Türkiye Türkçesine aktarımının yapılmasıyla Doðu Türkçesi dönemine ait eserlerin anlamlandırılması sürecine katkıda bulunmak hedeflenmiþtir.