Beschreibung

Cumhuriyet devrimlerinin şekillendirdiği erken dönem maarif politikalarının temel amacı,
devletin din ve eğitim mekanizmaları üzerinde tam denetim kurmaktır. Halifeliğin kaldırılması
ve Tevhid-i Tedrisat ile başlayan süreç, dini kontrol etme, rasyonelleştirme ve nihayetinde
bireysel alana indirgeme işlevi görmüştür. Yeni rejimin arzuladığı 'fikri hür, vicdanı hür' nesil
inşası hedefine ulaşmada eğitim etkili bir aygıt olarak kullanılmıştır. Bu çalışma, Tanzimat'tan
Cumhuriyet'e uzanan Türk modernleşme sürecinin din eğitimi ve toplumsal dindarlık algısı
üzerindeki yapısal etkilerini incelemektedir. Araştırmanın temel problemi, erken Cumhuriyet
dönemi eğitim politikalarının, dini kamusal alandan soyutlayıp salt vicdanlara hapsetmesinin
günümüzdeki yansımalarıdır. Pozitivist ve seküler politikalar neticesinde din eğitiminin
müfredattan çıkarıldığı manevi fetret dönemleri, toplumun geleneksel inanç kodlarını
zedelemiş ve dinî aidiyetin yüzeysel bir reflekse (Kültürel Müslümanlık) indirgenmesine yol
açmıştır. Çalışmanın merkezî tezi, günümüzde Z Kuşağı olarak adlandırılan genç nesilde
gözlemlenen deizm, inanç krizi ve dine mesafeli tutumun anlık bir sapma veya isyan
olmadığıdır. Aksine bu tablo, dedelerin ve babaların, katı laikleşme politikaları nedeniyle tam
anlamıyla yaşayamadıkları ve içselleştiremedikleri manevi mirası yeni nesillere
aktaramamasından kaynaklanan tarihsel bir kopuşun zorunlu neticesidir. Nesiller boyu süren
dinî okuryazarlık eksikliği, ulemanın otorite kaybı ve rasyonel-seküler aklın mutlaklaştırılması,
bireyi teolojik sapmalara ve kendi öznel inancını kurgulamaya itmiştir. Sonuç olarak bu kitap,
devletin din eğitimini kontrol altına alma ve rasyonelleştirme çabalarının sosyolojik maliyetini
tahlil ederek, şekilsel ibadetlerin ötesine geçemeyen seküler dindarlık krizini aşmayı
hedeflemektedir. Eser, salt bir geçmiş eleştirisi veya yası olmaktan ziyade, modern bireyin
varoluşsal bunalımlarına yanıt verebilecek, medeniyet kökleriyle barışık ve çağın gerçeklerini
okuyabilen sahih bir din eğitimi modelinin inşasına kavramsal zemin hazırlamayı
amaçlamaktadır.